Login Witaj w portalu HANUMAN.pl
19.10.2018, godz. 02:05
Wyślij znajomemu Wersja do Wydruku

32. Kirana Gharana. Bhimsen Joshi. Część I. Dramatyczna wyprawa w poszukiwaniu guru.

 
   Wieczór w Pune. Nieznośny żar dnia ustępuje miejsca nocy. Pył opada powoli, liście wyschniętych figowców kołyszą się niezauważalnie pod wpływem leniwego wiatru. Ludzie wpatrują się w centralny punkt amfiteatru. Barwne sari kobiet blakną wraz z ciemnością, mężczyźni starej daty poprawiają czapy na swoich głowach. Wszyscy wstrzymali oddech, jest wyjątkowo cicho. Czasem jedynie śpiewający na podwyższeniu artysta wydobywa z ust melomanów głębokie, podobne do narastającego mroku, westchnienie. Śpiewak wygląda niezwykle. Zdaje się być kompletnie nieobecny. Nie zwraca uwagi ani na widownię, ani na towarzyszących mu muzyków. Jego ciało prostuje się nienaturalnie, jakby przeszyte głębokim dźwiękiem syczącym jak magma między przeponą a gardłem. Masywna, barokowa twarz zdradza wyjątkowe napięcie, jej wyraz ma w sobie zarówno coś z najwyższego szczęścia, jak i z rozpaczy.
Wyślij znajomemu Wersja do Wydruku

31. Kirana Gharana. Sawai Gandharwa, pierwszy wielki Południowiec w Hindustanie.

 
   W dzisiejszych czasach zasięg oddziaływania klasycznej muzyki hindustańskiej wydaje się być dużo większy od wpływów jej południowej siostry, muzyki karnatyckiej. Być może sytuacja ta nie jest aż tak widoczna poza granicami Subkontynentu Indyjskiego, gdzie wciąż muzyka indyjska odbierana bywa w sposób naiwny, albo też nadmiernie obarczony nieskorą do klasyfikacji modą na egzotyczną duchowość. Tym niemniej w samych Indiach (o Pakistanie, Bangladeszu i Nepalu nie wspominając, z uwagi na pełną przynależność do północnej strefy Subkontynentu) sytuacja jest oczywista. Muzyka Hindustańska cieszy się dużo szerszym gronem odbiorców, większą ilością płytowych nagrań, jest też lepiej opracowana przez rodzimych i zagranicznych muzykologów.
Wyślij znajomemu Wersja do Wydruku

30. Kirana Gharana. W kręgu Hirabai Barodekar.

Powróćmy do roku 1922, kiedy to Tahirabibi wraz z piątką dzieci opuściła w niewyjaśnionych okolicznościach swojego męża i znanego nam już fundatora Kirana Gharany, Abdula Karima Khana. Barodzka księżniczka wywoziła ze sobą w postaci synów i córek nie lada muzyczne dziedzictwo. Gdy znalazła się z dala od mężowskiego domu powróciła do panieńskiego nazwiska Tarabai Mane, zaś synów i córki obdarzyła nowymi, hinduistycznymi imionami. Abdul Rahman stał się Sureshbabu Mane, Gulab – Kamlabai Barodekar, Sakina alias Chotutai – Saraswati Mane, Abdul Hamid – Krishnarao Mane i wreszcie główna bohaterka tego eseju, Champakali alias Champutai została nazwana przez matkę Hirabai Barodekar. Miejscem azylu tajemniczych uciekinierów stało się Pune.

Wyślij znajomemu Wersja do Wydruku

Galeria klasycznej muzyki hindustańskiej

Wszystkich miłośników muzyki klasycznej Północnych Indii zapraszam do korzystania z galerii, gdzie zgromadziłem zdjęcia i nagrania wielkich muzyków. Szczególny nacisk położyłem na muzykę wokalną khayal, gdyż stanowi ona obecnie bazę dla klasycznej muzyki Hindustanu. Dokonując wyboru starałem się także zamieścić jak najwięcej dawnych nagrań, niekiedy nawet z początku XX wieku, gdyż ukazują one stylistykę muzyki indyjskiej w czystej postaci, nieskażonej współczesnym rynkiem muzycznym. Dla wielu artystek i artystów, których nagrania czekają w galerii, mecenasami były tak jak w dawnych czasach rody królewskie i książęce, których członkowie nierzadko sami należeli do grona wybitnych witruozów. W galerii można znaleźć takie skarby, jak nagrania Abdula Karima Khana z 1905 roku, czy rejestracje sztuki wielkiej sitarzystki Annapurny Devi, która była Guru Hariprasada Chaurasii i córką legendarnego Baby Acharyi Allauddina Khana, którego nagrania też na Hanumanie znaleźć można. Inne skarby muzyczne to realizacje dźwiękowe wielkich Agryjczyków - Faiyaza Khana i Vilayata Hussaina Khana. Tę listę można by ciągnąć w nieskończoność, więc po prostu zachęcam do odwiedzenia galerii, słuchania i oglądania!

 

Bezpośredni link do galerii

Wyślij znajomemu Wersja do Wydruku

Kaushiki Chakrabarty

W zeszłym roku udało mi się kupić 3 płytowy album Kaushiki i od tego czasu jestem zakochany w jej głosie!

Nie jestem znawcą muzyki indyjskiej, jednak nie mogę się oprzeć chęci podzielania się moimi odczuciami...

Wyślij znajomemu Wersja do Wydruku

29. Kirana Gharana i jej fundator, Abdul Karim Khan.

 
   Powróćmy do świata khayalu, dominującego na północnoindyjskiej scenie muzycznej. Przedstawiłem już najbardziej liczącą się w dzisiejszych czasach Jaipur Gharanę. Jej główną rywalką, gdy chodzi o ilość koncertów i nagrań, jest Kirana Gharana. Stanowi ona w dużym stopniu antytezę szkoły dżajpurskiej. Po pierwsze, w Gharanie Kirańskiej kształt dźwięku oraz melodia są w dużym stopniu oderwane od rytmu Zależność swary i layi ma znaczenie drugorzędne, często jest wręcz celowo zaburzana. O ile Dżajpurczycy pogłębiają rolę muzyki jako sztuki czasu, o tyle Kirańczycy przenoszą nas w świat atemporalnych obiektów dźwiękowych, co nasuwa natychmiast analogię z Antonem Webernem i punktualistami we współczesnej klasycznej muzyce europejskiej.  Druga różnica dotyczy liderów obu gharan. Po śmierci Alladiyi Khana Gharana Dżajpurska stała się demokracją wielkich artystów, z których żaden nie stał się gwiazdą wokalną w pełnym znaczeniu tego słowa. Myśląc o Dżajpurczykach mam wrażenie wnikania w swego rodzaju laboratorium muzyczne, projekt badawczy, w który zaangażowany jest spora grupa śpiewaków – naukowców. Kirana Gharana jest zaś znana od wielu lat przede wszystkim z uwagi na wybitną osobowość artystyczną genialnego śpiewaka Bhimsena Joshi, który za swoje zasługi otrzymał tytuł Legendy Indii (Bharat Ratna). Honorem tym może poszczycić się bardzo wąskie grono indyjskich artystów.
Wyślij znajomemu Wersja do Wydruku

28. Najwięksi tabliści. Ahmed Jan Tirakwa i Alla Rakha.

   Niedawno Sangit Natak Akademi we współpracy z Saregamą wydała oczekiwany od dawna przez miłośników tabli album. Zawiera on prezentację podstawowych tali wraz z improwizacjami, zaś owa na poły dydaktyczna pozycja firmowana jest imieniem największego i najbardziej czczonego w Indiach tablisty – Ahmeda Jana Tirakwy. Podobnie jak w przypadku wielkich pakhaładżystów, takich jak Dalchand Sharma czy Purushottam Das istotą rytmicznego mistrzostwa jest w Indiach poezja, wyrażająca emocje, nastroje i obrazy. Z tym też mamy do czynienia na tej rewelacyjnej płycie. Ma ona mało wspólnego z wieloma współczesnymi tego typu pozycjami. Rytm wychodzący spod palców Tirakwy nie trzęsie trzewiami, nie ma w sobie nic „transowego”. To rytm malarski i intelektualny, cicho skupiony na swych strukturach i architekturze. To piękna płyta na dzisiejsze czasy. Bo przecież perkusja z pozoru nigdy nie święciła takich triumfów jak dziś. Zewsząd przecież dobiegają nas uderzenia w mniej lub bardziej elektroniczne bębny. Wsiadając do tramwaju słyszę charakterystyczny stukot wysterowanych do granic słuchawek MP3 – Playerów. To czasy rytmu… Zwłaszcza w Europie, gdzie istotą muzyki nigdy nie był wystukiwany miarowy rytm, te czasy zdają się być nowe i straszne. Tymczasem prezentacja Ahmeda Jana Tirakwy ukazuje nam, nieszczęsnym, że rytm jest podstawą prawdziwej muzyki, zaś to, co rozlega się wciąż i wciąż w niezliczonych głośnikach i głośniczkach to mechaniczny łoskot. Albowiem prawdziwy rytm oddycha, będąc przy tym wrażliwym matematykiem, ogrodnikiem muzycznego świata…
 
http://pmoutal.free.fr/ar_jhaptal.mov - Alla Rakha, Jhaptaal z omówieniem Raviego Shankar, (fragment video)
http://www.youtube.com/watch?v=xbDofgD04dc - Zakir Hussain, improwizacja w teentaalu (fragment video)
Wyślij znajomemu Wersja do Wydruku

27. Bez tabli ani rusz!

 
   Na pytanie o najbardziej popularny instrument używany w muzyce klasycznej Północnych Indii istnieje prosta i szybka odpowiedź. Jest nim tabla, perkusja towarzysząca wszystkim khayalija i instrumentalistom, za wyłączeniem rzecz jasna binkarów. Tylko w jednym na sto koncertów zatem muzycy mogą się obyć bez tabli, a dzieje się tak podczas wykonywania dhrupadu, kiedy pojawia się jej znacznie starszy brat – pakhaładż. Niekiedy zdarza się, że ktoś z instrumentalistów stara się nawiązać ściśle do stylu wirtuozów rudra winy, na którym opiera się muzyka instrumentalna Hindustanu i wtedy zaprasza on do współpracy pakhaładżystę. Są to jednak niezwykle rzadkie przypadki.

 

http://www.youtube.com/watch?v=iGHAIIkQRJw - Anindo Chatterjee, improwizajca w teentaalu, (fragment video)

http://www.youtube.com/watch?v=iRKAjGu5EYQ&feature=PlayList&p=0A3C3DFF895FAB7A&playnext=1&playnext_from=PL&index=7 - Swapan Chaudhuri, Guru Purnima (fragment video)

http://www.youtube.com/watch?v=xjP_1CRAan0&feature=related - Kumar Bose, improwizacja w teentaalu (fragment video)

Wyślij znajomemu Wersja do Wydruku

26. Dagarbani. H. Sayeduddin Dagar i jego synowie: S. Nafesuddin i S. Anesuddin Dagar.

 
 
   Na jednym z koncertów Rahima Fahimuddina Dagara zagadnęła nas żywa, niemłoda już muzułmańska dama. Od dawna mieliśmy okazję spotykać ją na koncertach dhrupadu, na których dotrzymywała towarzystwa swojemu kuzynowi Fahimuddinowi i wraz z nim oceniała wykonawców ze znawstwem i uroczą żywiołowością. W przeciwieństwie do wielkiego dhrupadiji znała dobrze angielski, mogliśmy zatem swobodnie rozmawiać o dhrupadzie i rodzie Dagarów. Wkrótce zaprzyjaźniliśmy się i spotykaliśmy się wielokrotnie, niestety Sahira Begum była wyjątkowo punktualna, my zaś błądziliśmy nieraz razem z ryksiarzami, lub też byliśmy spóźnieni z uwagi na nieco chaotyczne kursowanie delhijskich autobusów. Sahira jednakże przebaczała nam i snuliśmy razem marzenia o przyszłości dhrupadu w nowoczesnych restauracjach południowych dzielnic Delhi. Szybko domyśliłem się, że nasza znajoma ma duszę artystki i tylko okrutny zakaz muzykowania dotyczący kobiet w rodzie Dagarów przesądził o tym, że rozmawialiśmy o dhrupadzie, zamiast słuchać go w jej wykonaniu. Mimo to pisała wiersze, tak jak jej ojciec Hussainuddin Khan Dagar alias Tansen Pandey. Niestety, nie udało jej się znaleźć tomiku wydanego w języku urdu, prócz tego była rzeczowa i stwierdziła, że bez angielskiego tłumaczenia nic z tego nie będzie. Pewnego jednak dnia ofiarowała nam nagranie Tansena Pandeya z prywatnych zbiorów, którego strzegę jak wielkiego skarbu, bo nie sądzę, by łatwo było zdobyć jakiekolwiek rejestracje dźwiękowe tego wielkiego dhrupadiji. Dzięki tej niezwykłej płycie mogłem porównać sztukę Hussainuddina Dagara z wokalistyką Sayeduddina Dagara, którego Sahira Begum jest siostrą.
 
Wyślij znajomemu Wersja do Wydruku

25. Dagarbani. Młodsi bracia Dagarowie: Zahiruddin & Faiyazuddin Khan Dagar.

   Dhrupad jest zagrożoną tradycja muzyki klasycznej i pisanie o nim sprawia mi szczególną przyjemność, choć oczywiście nie pozbawioną smutku. Nie chciałbym jednak, abyśmy patrzyli na dhrupad jak na gatunek pod ochrona, czy też jak na swoistą „muzykę źródeł”. Dopóki Dagarowie parają się tą niezwykle trudną sztuką, jest ona żywa, pełna wirtuozerii i nowych odkryć. To wręcz niepojęte, że grupa blisko ze sobą spokrewnionych osób ma aż tak wielkie znaczenie dla muzyki klasycznej na świecie, znaczenie poparte przede wszystkim ogromnym talentem jej członków. Mimo to czasem zadaję sobie pytanie, jakby wyglądał dhrupad, gdyby istniało wiele bani i silna pomiędzy nimi konkurencja? Jaki by był, gdyby tak jak jeszcze w początkach XX wieku, istniało grono zamożnych i wyrafinowanych melomanów, stawiających przed muzykami ogromne, lecz słuszne estetycznie wymagania? Dzisiaj dhrupadu praktycznie nikt, poza samymi muzykami nie zna. Zainteresowanie Zachodu jest szczere, lecz w dużej mierze intuicyjne. Spragnieni sztuki mogolskich dworów Europejscy, Japońscy i Amerykańscy melomani muszą zaufać muzykom, nie mogą ich bowiem w żaden sposób zweryfikować. Dlatego nad nielicznymi dhrupadija i binkarami ciąży problem natury etycznej – jak utrzymać koncertową i artystyczną dyscyplinę wobec braku konkurencji i rzeczywiście wykształconej publiczności?
 
http://www.youtube.com/watch?v=jlArycEziG0 - Młodsi Bracia Dagarowie, Raga Bhairavi (fragment muzyczny)

http://www.tubeq.com/view/91951 - Wasifuddin Dagar, Raga Darbar Kanara (video)

Wydarzenia

Brak nadchodzących wydarzeń

Translator

  • Arabic
  • Bulgarian
  • Catalan
  • Chinese Simplified
  • Chinese Traditional
  • Croatian
  • Czech
  • Danish
  • Dutch
  • English
  • Filipino
  • Finnish
  • French
  • German
  • Greek
  • Hebrew
  • Hindi
  • Indonesian
  • Italian
  • Japanese
  • Korean
  • Latvian
  • Lithuanian
  • Norwegian
  • Portugese
  • Romanian
  • Russian
  • Serbian
  • Slovak
  • Slovenian
  • Spanish
  • Swedish
  • Ukrainian
  • Vietnamese

Migawka z Galerii

Co nowego

ARTYKUŁY

Brak nowych artykułów

KOMENTARZE ostatnich 7 dniach

Brak nowych komentarzy

MEDIA GALLERY Ostatnie 7 Dni

No new media items

Kto jest Online

Gość: 2