Login Witaj w portalu HANUMAN.pl
19.10.2018, godz. 12:59
Wyślij znajomemu Wersja do Wydruku

4. Hindustański taniec kathak

   Z ogromną przyjemnością przechodzę teraz do złożonej i wdzięcznej tematyki jedynego klasycznego tańca północnych Indii, kathaku. Przytaczając terminologię i informacje dotyczące historii kathaku będę opierał się przede wszystkim na książkach: „India’s Kathak Dance. Past, Present, Future.”  Reginalda Masseya i „Aestehetics of Kathak Dance.” Sunshila Kumara Saxeny. Zainteresowanemu czytelnikowi polecam również prace dwóch wybitnych tancerek i badaczek kathaku – Shovany Narayan i Sushmity Sen.

   Niestety, bliskie łączenie w esejach i książkach tematyki muzyki klasycznej północnych Indii i klasycznego tańca kathaku nie jest częste. Tymczasem w klasycznej kulturze Indii muzyka i taniec były zawsze nierozdzielne i określano je wspólnym mianem – sangeeta. Ów bliski związek istnieje nadal w muzyce karnatyckiej, jednakże w Hindustanie, na przestrzeni XIX wieku doszło do rozejścia się tych dwóch z natury swej nierozdzielnych zjawisk. Za ów rozwód obwiniany jest najczęściej cesarz mogolski Aughranzeb, następca wielkiego mecenasa sztuk Shahjahana, słynnego fundatora onirycznego mauzoleum Taj Mahal.. Z wielką dozą prawdopodobieństwa można uznać ten utarty pogląd za niesłuszny. Faktem jest, że Aughranzeb był, w przeciwieństwie do wszystkich pozostałych członków swej dynastii, ortodoksyjnym muzułmaninem. Jego nieelastyczna wobec Hinduistów polityka doprowadziła do wielkiej rysy na jedności kraju, której nikt z jego następców nie potrafił usunąć. Tym nie mniej wiele źródeł historycznych, a także zachowanych dzieł architektonicznych, literackich i muzycznych wskazuje na to, że podobnie jak ojciec wspierał on sztukę. Nawet gdyby jednak najgorsze pogłoski o twardogłowym władcy były prawdziwe, to z pewnością przez cały XVIII wiek tracący władzę Mogołowie nie szczędzili datków na muzyków i tancerzy.

 

http://homepage.mac.com/patrickmoutal/macmoutal/movies/Birju.mov - mistrz Birju Maharaj, krótki przykład, video

http://homepage.mac.com/patrickmoutal/macmoutal/movies/palichandra.mov - Pali Chandra, fragment tarany, video

http://www.youtube.com/watch?v=J8SOlsyMx8Q&feature=related - Nahid Siddiqi (fragment video)

Wyślij znajomemu Wersja do Wydruku

2. Rahim Fahimuddin Dagar - strażnik tradycji

   Artystyczna działalność Rahima Fahimuddina Dagara była jedną z głównych przyczyn mojego wyjazdu do Indii. Zanim postawiłem swoje pierwsze kroki na ziemi Bharatów,  miałem już szczęście stać się miłośnikiem dhrupadu, o którym co nieco wspomniałem w eseju dotyczącym Asada Ali Khana. Wizytówką wielkiego ustada Fahimuddina stała się dla mnie nagrana przez niemiecką firmę Wergo płyta, na której wielki dhrupadija buduje wspaniałą ragę Marwę. Czyni to z ogromną wrażliwością, dodając do rodzącej się skali najdrobniejsze mikrotonalne odcienie z precyzją wybitnego matematyka i wdziękiem natchnionego poety. Wiele rag zawiera nivadi, zakazany dźwięk, którego nie wolno w radze dotknąć, lecz do którego można się zbliżać. To pełne napięcia nigdy niespełnione zbliżanie się jest istotą wieczornej ragi Marwy i zachwycającego piękna jej ukazania przez ustada Fahimuddina.

 

http://www.youtube.com/watch?v=-SzLMXkUpqA - Rahim Fahimuddin Dagar, Raga Marwa (fragment muzyczny)

http://www.youtube.com/watch?v=Qm-TNPLReMw - Rahim Fahimuddin Dagar, Raga Shudh Sarang (fragment muzyczny)

Wyślij znajomemu Wersja do Wydruku

1. Asad Ali Khan - król rudra winy

   Rudra veena, zwana w skrócie bin jest jednym z najstarszych, obok bębna pakhawaj instrumentem Północnych Indii, przynajmniej wśród tych instrumentów, które stosowane są w muzyce klasycznej, czyli podporządkowanej pełnej lub trochę tylko uproszczonej koncepcji ragi. Należy ona do rodziny cytr, wykonana jest z obitego mosiężnymi blachami drewna, sposób zawieszenia jej strun melodycznych potwierdza zaś archaiczną genezę. Nazwa odnosi się do Rudry, wedyjskiego boga strachu i zniszczenia, który wył na pobojowiskach i napełniał serca grozą. Ów bóg jest dziś postrzegany jako aspekt potężniejszej mocy związanej z indyjską Trimurti – powszechnie czczonego na subkontynencie Sziwy, boga tańca, zniszczenia, tantrycznej orgii i jogicznej medytacji. Starożytna cytra jest jednakże utożsamiana nie z samym Sziwą, lecz z jego małżonką, boginią o wielu postaciach, z których najbardziej wyraziste określa się mianami Durgi, Kali i Tary. Nic zatem dziwnego, że na binie grywa się głównie nocą, posługując się dostosowaną do tej pory doby generalną skalą thaatem. Jej dźwięk jest potężny i rzeczywiście krzyczy, tak jak krwiożerczy Rudra. Jest to jednak słodki krzyk, stanowiący podstawę dla najwspanialszej muzyki instrumentalnej Bharatów, jak zwą się wierni mitom Hindusi.

 

http://www.youtube.com/watch?v=s1oZe9phlxc - Asad Ali Khan, Gopal Das, Raga Shudh Kalyan (fragment video)

http://www.youtube.com/watch?v=R8a_LgWG4Hw&feature=PlayList&p=4685AE38C1ED136E&playnext=1&playnext_from=PL&index=58 - Asad Ali Khan (fragment alapu)

 

Wyślij znajomemu Wersja do Wydruku

Nagroda dla mistrza pakhawaju Pandita Dalchanda Sharmy

 Wielki indyjski pakhawajysta, Pandit Dalchand Sharma otrzymal zaszczytna nagrode Delhi Ratna. Wraz z nim zostali nagrodzeni Smt. Uma Sharma, wielki flecista Pandit Hariprasad Chaurasia i spiewajacy dhrupad Gundecha Brothers. 

 

http://www.classicalguitar-veena.com/press.php

Wyślij znajomemu Wersja do Wydruku

Pandit Dalchand Sharma i ustad Asad Ali Khan

 Rewelacyjne nagranie ragi Asavari z indyjskiej telewizji. Dwoch wielkich mistrzow - ustad Asad Ali Khan i Pandit Dalchand Sharma wyrazaja indijska tradycje w najpiekniejszy z mozliwych sposobow! Koniecznie trzeba to zobaczyc!

 

http://www.youtube.com/watch?v=FUuPlg3qQlU

Wyślij znajomemu Wersja do Wydruku

3. Dalchand Sharma - poeta rytmu

   Nie sposób mówić o wspaniałej sztuce dhrupadu, omówionej już po części w esejach o Asadzie Ali Khanie i Rahimie Fahimuddinie Dagarze, nie wspominając o rytmie i pakhawaju, antycznym bębnie służącym do wyrafinowanego sytuowania dźwięku w czasie. Pakhawaj jest bębnem dwustronnym, o kształcie drewnianego wybrzuszonego walca, na którego  przeciwległych końcach rozciągnięte są membrany z wielbłądziej skóry. Na drewnianym korpusie instrumentu osadzone są one za pomocą skórzanych pasów, w które wsadzone są małe drewniane kołki służące do strojenia instrumentu. Nieco mniejsza membrana ma w środkowej części krążek z wyjątkowo wrażliwego materiału, który jest szczególnie podatny na zużycie i nader istotny w nadawaniu pięknego brzmienia i określonej tonacji wydobywanym dźwiękom. Przeciwległa, większa membrana instrumentu służy do wydobywania niższych dźwięków. Nie można na niej grać nie dokleiwszy do niej ciasta z mąki i wody, które pogłębia dźwięk i służy strojeniu. Po dwóch godzinach ciasto należy natychmiast zdjąć za pomocą specjalnej drapaczki, gdyż zbyt długi kontakt ze skórą membrany może ją uszkodzić. 

 

http://www.youtube.com/watch?v=7Cy52yvtZwk - recital solowy Dalchanda Sharmy (fragment muzyczny)

http://www.youtube.com/watch?v=-bknvvE1czI - Dalchand Sharma, Asish Sankritayam, Raga Kombhojhi (video)

http://www.youtube.com/watch?v=FUuPlg3qQlU - Dalchand Sharma, Asad Ali Khan, raga Asavari (video)

 

http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article928126.ece - artykul z "The Hindu" (3 grudnia 2010)

Wydarzenia

Brak nadchodzących wydarzeń

Translator

  • Arabic
  • Bulgarian
  • Catalan
  • Chinese Simplified
  • Chinese Traditional
  • Croatian
  • Czech
  • Danish
  • Dutch
  • English
  • Filipino
  • Finnish
  • French
  • German
  • Greek
  • Hebrew
  • Hindi
  • Indonesian
  • Italian
  • Japanese
  • Korean
  • Latvian
  • Lithuanian
  • Norwegian
  • Portugese
  • Romanian
  • Russian
  • Serbian
  • Slovak
  • Slovenian
  • Spanish
  • Swedish
  • Ukrainian
  • Vietnamese

Migawka z Galerii

Co nowego

ARTYKUŁY

Brak nowych artykułów

KOMENTARZE ostatnich 7 dniach

Brak nowych komentarzy

MEDIA GALLERY Ostatnie 7 Dni

No new media items

Kto jest Online

Gość: 3